Literaire genres in de Bijbel

De Bijbel kun je zien als een bibliotheek met veel boeken en geschriften, die elk een eigen kenmerken hebben. Al die 66 verschillende boeken, verschillende auteurs, in verschillende tijdsperioden, dragen bij aan het geheel van de Bijbelse boodschap.

Het grote verhaal van de Bijbel wordt ook wel de heilsgeschiedenis genoemd. De hele Bijbel vertelt ons hoe God op liefdevolle en bevrijdende wijze de geschiedenis leidt om zijn schepping tot herschepping te brengen en de mensheid uitnodigt om Hem te erkennen en lief te hebben (ETS online).

Bij elk Bijbelboek moeten we eerst goed kijken wat voor soort boek of genre het is. Een telefoonboek is bijvoorbeeld ook iets anders dan een roman of een stripverhaal.

De verschillende genres in de Bijbel zijn:

  1. Narratief genre / geschiedenisvertellingen / verhaal
  2. Poëzie
  3. Wetteksten
  4. Profetie
  5. Wijsheid
  6. Brieven
  7. Apocalyps

Context

Eén van de docenten bij de ETS zei eens “we zouden het woord ‘context’ hier op de muur moeten schrijven”. Ook in de kerk zou dit niet misstaan denk ik en nog belangrijker, wees jezelf ervan bewust dat de context en het genre belangrijk is voor de uitleg van een tekst.

De boodschap van God is voor ieder mens. Hij heeft die boodschap laten verwoorden door mensen die leefden in een bepaalde tijd (historisch) en situatie (cultuur).

In het boek ‘Sleutels tot de Bijbel’ vond ik een gedicht over het lezen en kennen van de Bijbel:

Ja, ik dacht dat ik mijn Bijbel kende

1. Narratief genre / geschiedenisvertellingen / verhaal

Dit genre heeft altijd een plot. Er is een conflict en de vraag is, wat gebeurd er, wie is erbij betrokken en hoe loopt het af. De meeste historische boeken hebben een doel, waarbij de kortere verhalen dit doel ondersteunen, maar ook zelfstandig een verhaal zijn.

Ruim 40% van het Oude Testament bestaat narratief genre:

  • Genesis
  • Jozua, Richteren, Ruth
  • 1 en 2 Samuël, 1 en 2 Koningen
  • Ezra, Nehemia, Esther
  • Daniël, Jona, Haggaï

Grote stukken narratief genre staan in:

  • Exodus, Numeri
  • Jesaja, Jeremia, Ezechiël
  • Job

In het Nieuwe Testament vinden we het in de Evangeliën en in Handelingen.

Valkuil

Het valt op dat de Bijbelschrijvers weinig moraal van het verhaal vertellen en ze geven geen oordeel. Het gevaar is dat we vaak wel op zoek gaan naar een verborgen betekenis. We lezen het als allegorie en vergeestelijken de verhalen.

De verhalen zijn geen onderwijs, maar laten wel vaak ‘de kennis van goed en kwaad’ zien. Ze laten horen en zien wat God heeft gedaan in de wereld en in de geschiedenis van Israël.

2. Poëzie

Ongeveer 30% van de Bijbel bestaat uit poëzie: Job, Psalmen, Spreuken, Hooglied en Klaagliederen. In de andere boeken van het Oude Testament vinden we ook grote stukken poëzie, zoals bij de profeten die hun profetieën in dichtvorm schreven. Poëzie roept gevoelens bij ons op.

Twee kenmerken van poëzie:

Beeldspraak

Poëzie schildert beelden, emoties en ideeën. De valkuil is om de beeldspraak letterlijk te nemen. Bijvoorbeeld Pslam 23 ‘de Heer is mijn herder’. God is niet letterlijk een herder en de gelovige geen schaap.

Parallellisme

Parallellisme (gedachtenrijm) heeft te maken met ten minste twee parallelle regels. De regels vullen elkaar aan

Synoniem parallellisme (overeenkomstig of gelijkluidend)

Een herhaling van dezelfde of een vergelijkbare gedachte.

Antithetisch parallellisme (tegenstellend)

De twee regels staan in contrast met elkaar en het woordje ‘maar’ zorgt voor de verbinding. Bijvoorbeeld Psalm 1:6 “Want de HEERE kent de weg van de rechtvaardigen, maar de weg van de goddelozen zal vergaan”.

Richteren 4:17-21 (narratief) en Richteren 5:24-27 (poëzie)

Richteren 4 en 5

3. Wetteksten

In Psalm 1 is ‘wet’ een vertaling van het Hebreeuwse ‘thora’, het onderwijs van God. ‘Wet’ in deze psalm is een vertaling van het Hebreeuwse ‘thora’, het onderwijs van God in de eerste 5 boeken van Mozes. ‘Wet’ kan ook verwijzen naar de verbondsbepalingen in het Oude Testament: de geboden en verboden voor het verbondsvolk Israël, hen gegeven door God. Dit maakt het gebruik van het woord ‘wet’ wat verwarrend.

De wetten staan in verhaalvorm, tussen stukken geschiedenisvertelling. De wetten maken dus deel uit van het grote verhaal van de uittocht uit Egypte. Ze waren een voorbereiding op het wonen in het land Kanaän.  Een valkuil is de vraag naar de relevantie voor christenen vandaag.

Leefregels voor Israël ook voor ons vandaag?

  • Het Mozazaïsche verbond is het verbond dat God heeft gesloten met het volk Israël.
  • De wetten van het Mozaïsche verbond zijn niet voor ons, wij zijn verbonden met God door Jezus Christus in een nieuw verbond.
  • Laten wij de Mozaïsche wetten interpreteren en toepassen door de bril van het Nieuwe Testament: hoort de wetsregel alleen bij het oude verbond, dan is die niet voor ons. Wordt de wetsregel ook in het nieuwe verbond genoemd, dan onderzoeken we in welke rol. Zie bijvoorbeeld Jezus’ verwijzingen naar de wetsregels in de Bergrede.

4. Profetie

De profetenboeken bevatten proza en poëzie en wisselen beide genres vaak af. Jesaja, Jeremia en Ezechiël zijn een combinatie van proza en poëzie. De kleine profeten Hosea, Joël, Obadja, Micha, Nahum, Habakuk en Sefanja zijn vooral poëtisch. Jona, Haggai en Maleachi zijn vooral proza en Ezechiël is een prozaboek, maar er staan ook poëtische stukken in. Door poëzie kan de liefde van God voor Zijn volk met emotie worden overgedragen.

Het profetische genre in de Bijbel zijn vaak uitspraken in opdracht van God. De profeten zijn woordvoerders van God. Vaak spraken de profeten het volk Israël aan op de naleving van het verbond met God. Ze herinneren op een nieuwe manier het volk eraan, wat God heeft gezegd.

5. Wijsheid

Het genre wijsheid vinden we in Spreuken, Job, Prediker en Hooglied. Klaagliederen, Kronieken en de brief van Jacobus worden er ook wel toe gerekend en delen van de Psalmen en de evangeliën.

Het is een ‘pedagogisch genre’. Met de bedoeling de lezer keuzes te laten maken, die in overeenstemming zijn met de wil van God.

Hoe lezen?

Spreuken moeten we lezen als spreekwoorden. Het zijn geen beloften of dogma’s.

  • In de ideale wereld van Spreuken krijgt men zegen bij een goed en vroom leven en komen dwazen ten val
  • Job en Prediker komen vragen aan de orde over het niet altijd krijgen wat je verdient
  • Hooglied is de lyrische wijsheid. De wijsheid van het vreugdevolle mysterie van de liefde tussen man en vrouw.

7. Brieven

In het Nieuwe Testament staan 13 brieven van Paulus, 1 brief van een onbekende schrijver aan de Hebreeën, 1 brief van Jacobus, 2 brieven van Petrus, 4 brieven van Johannes (inclusief Openbaring) en 1 brief van Judas.

Brieven zijn geschreven door een persoon aan een ander persoon of gemeente, naar aanleiding van iets en met een boodschap voor een persoon of gemeente. We lezen maar één kant van het verhaal. Vergelijk het met een telefoongesprek, waar je maar één persoon hoort praten.

Qal wahomer

Een literaire vorm in het NT is qal wahomer, wat letterlijk ‘licht en zwaar’ betekent. Het is een Joodse regel om de Schrift uit te leggen. Wat van toepassing is op het ‘lichte’ is ook van toepassing op het ‘zware’ als er overeenkomst is tussen beide. Bijvoorbeeld Lucas 11:13 “Als u die slecht bent, uw kinderen dus goede gaven weet te geven, hoeveel te meer zal de hemelse Vader de Heilige Geest geven aan hen die tot Hem bidden?” In de brief aan de Hebreeën vergelijkt de schrijver de oude situatie met de nieuwe situatie onder Jezus’ hogepriesterschap.

Lees een brief altijd in de context. Kijk naar de historische achtergrond, de schrijver en de ontvanger en de relatie tussen hen. Een brief was altijd bedoeld om in één keer voorgelezen te worden. Je kunt dus nooit zomaar één tekst eruit pikken.

8. Apocalyps

Apocalyps is een Grieks woord dat ‘onthulling’ of ‘openbaring’ betekent.
In Ezechiël, Daniël, Zacharia en Jesaja staan apocalyptische gedeelten. Het boek Openbaring is ook apocalyptisch, maar is ook een profetie en brief.

Het apocalyptische genre (vaak een visioen of droom) werdt gebruikt in moeilijke tijden, waar dit genre pessimistisch over schrijft. Oordeel en redding wordt aangekondigd, een bemoedigende en troostende boodschap over betere tijden.

Valkuil

In de tijd van Johannes was het apocalyptische genre bekend en de eerste lezers begrepen wat hij bedoelde. Wij begrijpen de symboliek niet goed, maar dat wil niet zeggen dat we er alle kanten mee op kunnen. Veel symboliek in Openbaring is met hulp van het Oude Testament beter de begrijpen. Focus op de hoofdboodschap en lees de details in het licht van de hoofdboodschap.

De Bijbel beter begrijpen

In ‘Handboek bij de Bijbel’ staat een handig schema om de Bijbel beter te begrijpen:

De Bijbel begrijpen

 

ETS-Bijbelcursus

Binnenkort heb ik examen voor de ETS-Bijbelcursus die ik volg en waar ik erg enthousiast over ben. Ik leer altijd door te ‘strepen’ met mijn markeerstiften en een samenvatting te maken. Door deze blog over de BIJBELSE GENRES deel ik iets uit het Woord van God op deze website en leer ik meteen voor mijn examen.

Deze blog heb ik gemaakt met hulp van:

Filmpje en folder van de ETS-Bijbelcursus

Eerst even wat reclame voor de ETS. In 4 jaar tijd ga je de hele Bijbel door. Per maand wordt er een Bijbelboek uit het OT en een Bijbelboek uit het NT behandeld. Je kunt ervoor kiezen om eens per maand op zaterdag naar de cursus te gaan, of twee keer per maand een avond. Door de cursus krijg je een overzicht over de hele Bijbel.

Folder-ETS-2019-2020

Jouw reactie stel ik op prijs en wordt z.s.m. geplaatst